يکي از عرصه­هاي مهم و در عين حال، نيازمند فراهم سازي زمينه­هاي مطالعه و تحقيق در حوزه مهدويت‌پژوهي، بررسي مسائل مرتبط با زنان در فرهنگ مهدوي است. زنان، بخش عمده يک جامعه را تشکيل داده و با توجه به نقش‌هاي خاص­شان در عرصه خانواده و جامعه، توجه به آنان در هر گونه برنامه‌ريزي ترويج فرهنگ مهدوي، لازم و ضروري است. با توجه به نقش تربيتي و مادري زنان، کليد يک جامعه مهدوي پويا و مؤثر در دستان زنان است. سخن رهبر کبير انقلاب اسلامي ايران، حضرت امام خميني رحمه الله عليه در تأکيد بر نقش انسان ساز زنان، بياني شيوا و رسا از اين نکته است: «از دامن زن مرد به معراج مي­رود».[1]

اينک که در چشم اندازهاي جهاني ظهور منجي؛ جهان، منتظر رقم خوردن چنين لحظه تاريخي است، ضرورت دارد تا در مجامع علمي و به تبع آن در عرصه­ اجتماعي، مکانيسم‌ها و جايگاه و نقش زنان در ارتباط با اين امر مهم، با اتقان و شفافيت علمي کافي مورد بحث و بررسي قرار گيرد. متأسفانه، حوزة مطالعات زن و مهدويت، از جمله عرصه­هاي مطالعه و تحقيق است که مورد توجه جدي عالمان و کارشناسان قرار نگرفته است. به رغم وجود ميراث گرانسنگ ديني و آثار ارزش‌مند علماي گذشته در فراهم سازي زيرساخت‌هاي لازم براي مطالعه و تحقيق در اين زمينه، جامعه علمي ما اقدام جدي در اين زمينه انجام نداده است. هنوز بسياري از عرصه­هاي مطالعاتي مهدويت از جمله حوزه زن و مهدويت، به خوبي مورد غور و تفکر قرار نگرفته است.

بدون ترديد اصول معارف مهدوي در ارتباط با زنان در منابع ديني ما وجود دارد. اما نکته حائز اهميت در اين زمينه، تبيين روزآمد اين معارف است. رشد و گسترش علوم انساني در عرصه­هاي مختلف، کمک‌هاي شاياني به درک عميقتر معارف ديني در اين زمينه نموده است. امروزه به مدد بهره­گيري از اين علوم، مي­توان بسياري از معارف را که در لسانِ روايات، به صورت اشاره و اختصار بيان شده است، تبيين مجدد نموده و بسط داد. رشد و گسترش علوم تربيتي، روان‌شناسي، جامعه شناسي، فلسفه اخلاق، مديريت، علوم سياسي و بسياري از علوم ديگر که امروز؛ در فرايند نهضت نرم افزاري و توليد علم نمايي از جامعيت حوزه­ها و مراکز علمي ما نويد مي­دهد، بر عالمان هر کدام از اين حوزه­هاي مطالعاتي ملزم مي­دارد تا با تأمل مجدد در لسان و تعابير ديني و به ويژه معارف گهر بار اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام، آنها را به صورت روزآمد به جامعه ديني ارائه نمايد. بدون ترديد حوزه معارف زن و مهدويت نيز، يکي از اين حوزه­هاست.

آن‌چه در اين شماره به علاقه‌مندان معارف مهدوي ارائه مي­شود، صرفاً تلاشي براي فتح باب در اين زمينه است. البته در گذشته، فعاليت‌هايي صورت گرفته است؛ اما به نظر مي­رسد هنوز کار بيشتري لازم است و بدين جهت برخي از مباحث مطرح در اين زمينه، صبغة اکتشافي و فراهم سازي تحقيقات عميق‌تر بعدي يافته است.

در اينجا لازم است با تقدير و تشکر از تمامي محققان محترمي که ما را در تبيين معارف مهدوي ياري مي­رسانند، خاطر نشان سازيم که اميدواريم در آينده با رويکردي مجدد به اين حوزه، مباحث را با عمق و غناي بيشتري پيگيري نماييم. 

بر خود لازم مي‌دانيم از مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري که با درک اهميت اين حوزه از معارف ديني و احساس مسئوليت در ترويج فرهنگ مهدوي در ميان قشر زنان جامعه اسلامي، فصلنامه را مورد توجه و حمايت خويش قرار دادند، تقدير و سپاس‌گزاري نماييم. هم چنين از همکاران گرامي در پژوهشکده انتظار نور و به‌ويژه گروه تحقيقاتي زن و مهدويت آن ـ که برخي از تحقيقات انجام شده توسط محققان و همکاران آن مرکز را در اختيار فصلنامه قرار دادند ـ تقدير و سپاسگزاري مي­کنيم.

اميدواريم خوانندگان گرامي فصلنامه، کماکان ما را با ارائه رهنمودها و انتقادات خويش، مورد لطف قرار داده و فضاي بحث و گفت‌وگو در باب معارف مهدوي را رونق بيشتري ببخشند.

سردبير