سرمقاله، سرمقاله

ظهور صغرا و بایسته‏‌ها

ظهور صغرا و بایسته‏‌ها
سردبیر

یکم. امامت، خورشید حیات بخشی است(۱) که شیعه با اعتقاد به آن گره خورده و راه خویش را در تاریخ آغاز کرده و از اسلام خلفا و کج راهه‏ها و بی راهه‏ها جدا نموده است. تولد، حیات، بالندگی و بقای شیعه در گرو این حقیقت بزرگ قرآنی(۲) و یادگار سترگ پیامبر (ص) است. رسول بزرگ اسلام آن‏قدر که بر این امر عظیم سفارش می‏فرمود، به هیچ یک از امور دیگر سفارش نمی‏فرمود(۳) و آن‏قدر که برای این مهم از نخستین روزهای دعوت علنی تا آخرین لحظات عمر مبارک خویش، در بستر بیماری گام بر می‏داشت و اقدام می‏کرد، برای هیچ کار دیگری اهتمام نمی‏ورزید و زمینه سازی نمی‏کرد.
امامت، قلب تپنده شیعه و چراغ راه تشیع در گردبادهای حوادث و ایام است. امامت، رمز وحدت و رکن اساسی دین و سرمایه عظیم تشیع است. امامت چراغ هدایت، کشتی نجات و امانت خدا بر روی زمین است. می‏توان آن را پذیرفت و به عزّت و فوز و فلاح رسید و می‏توان از آن چشم پوشید و در ذلّت، ضلالت و تحیّر فردی و اجتماعی روزگار گذراند.(۴)
دوم. در میان امامان شیعه، امام دوازدهم از ویژگی‏ها و امتیازهای خاصی برخوردار است. او تنها کسی است که تمامی جهان را از عدل و داد سرشار خواهد ساخت؛ همان گونه که از ظلم و بیداد پر شده است. او کسی است که پیامبر(ص) و همه امامان، از سالیان دور، آمدن او را بشارت می‏دادند و با یاد او و دولت او، خود و شیعیان را آرامش می‏بخشیدند. او کسی است که بینی تمامی گردنکشان را به خاک خواهد مالید و اسلام را فرا گیر خواهد ساخت و بر جای جای این عالم گلبانگ ((لا اله الا اللَّه، تمّد رسول اللّه)) را طنین انداز خواهد ساخت و بر این کره خاکی حکومت واحد جهانی اسلام را بنیان خواهد نهاد.
سوم. امامت خاستگاه انقلاب اسلامی ایران است. رابطه امامت با انقلاب، رابطه ((والد)) و ((ما ولد))(۵) و رابطه ریشه با برگ است. ریشه برگ را می‏زاید و برگ ریشه را نیرو می‏بخشد. انقلاب ایران هم‏چنان که بر خاسته از اعتقاد به امامت است، امروز زمینه ساز قیام و حکومت امام مهدی (عج) است. نقش رهبری پیامبر گونه امام راحل (ره) و نقش عنصر معنویّت و فقاهت و نیابت از سوی امام زمان(عج) و در نتیجه ولایت پذیریِ مردم در پیروزی انقلاب، بر کسی پوشیده نیست.
در حقیقت، راز رهایی ایران از یوغ بیگانه و کارآمدی و بقای نظام، باز شدن گره‏های کور در لحظات سرنوشت ساز در تمامی سال‏های پس از انقلاب، از جنگ و صلح گرفته تا بسیاری از تهاجمات و اغتشاشات و براندازی‏ها، در گرو حمایت از مقام منیع ولایت است. به یاد دارم در یکی از سفرهای حج، در گفت‏وگویی که با یکی از متفکران مصری در مسجد النبی(ص) داشتم، وی با اشاره به همین نکته، می‏گفت: رمز اساسی پیروزی شما رهبری امام خمینی (ره) است و اگر ما هم از چنین رهبری برخوردار بودیم، در مصر انقلاب می‏کردیم. و من افزودم: آری، اگر مردم ما و اعتقادات ما را هم می‏داشتید!
چهارم. با ولیّ بودن آثاری دارد و پشت کردن به او غرامتی. کسی که با امام نور نباشد، گرفتار امام نار می‏شود و این، سنّتی است الاهی. به شهادت قرآن، کسانی که از موسی(ع) بریدند و پس از رؤیت آن همه معجزه و رهایی از چنگال فرعون و حاکمیت بر سرنوشت خود؛ ((و جعلکم ملوکاً))، در برابر تنها خواسته او بهانه آوردند و عذر تراشیدند و در حقیقت از پذیرش ولایت او سر باز زدند و با نیشخند و تمسخر گفتند: ((فاذهب أنت وربّک فقاتلا انّا هشنا قاعدون))، به محرومیت؛ ((ترمه علشم)) و حیرت و سرگردانی؛ ((یتشون ص الأرض)) گرفتار شدند و این سنّت خداست.
امام حسین(ع) هم در صحرای تفتیده کربلا همین سنّت الاهی را فریاد می‏کرد و هشدار داد که اگر به امام نور پشت کنید، اسیر امام نار می‏شوید و بر شما کسانی حاکم خواهند شد (حجاج‏ها) که پست و زبونتان خواهند ساخت. فاطمه (س) هم می‏فرمود: با علی (ع) بودن همه چیز است و بی علی (ع) بودن هیچ؛ یعنی پذیرش حاکمیت معاویه، یزید، خلفای عباسی، صدام و… .
پنجم. هر متاعی به مقدار اهمیّتش در معرض خطر و هجمه بیشتری است. امروز ولایت تنها سدّ استواری است که فرا روی تمامی قدرت‏ها ایستاده است. از این‏رو شیاطین همه توان خود را، در داخل و خارج، به مقابله و رویارویی با آن فرا خوانده‏اند و از هیچ کاری و به راستی از هیچ کاری دریغ ندارند؛ از شایعات بی‏اساس گرفته تا ایجاد شبهات و تفکیک ولایت فقهی و علمی، تا انکار تولّد امام مهدی(عج)، تا راه اندازی بوق‏های مزدور (رادیو بهاییت)، تا تصویب بودجه‏های بیست میلیون دلاری و… .
این نوع هجوم‏های خشن، به عمد یا به غیر عمد، در رسانه‏های داخل و خارج، آدمی را به این فکر می‏اندازد که طرحی هماهنگ و منسجم در دست اجرا است؛ به گونه‏ای که هر یک دیگری را کامل می‏کند. البته این هجمه، تاریخی کهن در اسلام و ایران دارد. قدرت امامت تا آنجا است که به اعتراف دشمن، شیعه با کربلا و یاد حسین (ع) انقلاب می‏کند و با انتظار و نام امام مهدی(عج) آن را حفظ می‏کند (نگاه سرخ و نگاه سبز).(۶) ایجاد برخی از فرقه‏های انحرافی چون بهائیّت، سوغات استعمارگر پیر در خاموش کردن همین آتشفشان مهدویّت است.
ششم. در برابر هجوم‏های خشن و وحشیانه‏ای که در قالب‏های نو و کهنه عرضه می‏شود، باید به ابزار روز مسلح شد که چشم در برابر چشم و گوش در برابر گوش.(۷) با توجه به اهمیّت مقوله مهدویّت و نقش آن در اعتقاد مردم و حفظ و رشد و بالندگی نظام، باید به بسط فرهنگ مهدویت با استفاده از همه فرصت‏ها و ظرفیّت‏های جامعه، با بهره‏وری از راه کارهای مناسب و ارائه عرصه‏های جدید پژوهش، پرداخت همان گونه که باید به جلوگیری از سوء استفاده‏ها و آسیب شناسی آن نیز پرداخت تا از نفوذ افکار مسموم پیش‏گیری کرد.
این رسالت رسالتی همگانی است و در انحصار هیچ گروه و سازمان خاصی نیست و اگر گروهی عهده دار آن می‏شود تا این امر خطیر را سامان بخشد، تکلیف را از دوش دیگران بر نمی‏دارد، بلکه وظیفه همکاری را هم بر تکلیف پیشین آنان می‏افزاید.
باید این گوهر گران‏بها و این آتشفشان مهدویّت هر دم افروخته‏تر گردد و این میسور نیست، مگر با یک بسیج همگانی و مدیریّتی متمرکز و تربیت نیروهای متخصص و مبلغ. باید مربّیانی کارآ، روزآمد و وارسته از حوزویان و دانشگاهیان تربیت کرد و در عرصه آموزش، پژوهش، هنر و ادبیّات، کاری جدی کرد و طرحی نو درانداخت. ناگفته نماند که کارهای بزرگ به همان اندازه که مهم و سترگند؛ از حساسیّت و شکنندگی خاصی هم برخوردارند. کارهایی از این نوع، سرعت و دقت را با هم می‏طلبد.
هفتم. چنان که غیبت امام زمان (عج) صغرا و کبرا دارد، ظهور آن حضرت هم می‏تواند صغرا و کبرا داشته باشد و انقلاب اسلامی ایران را می‏توان نماد ظهور صغرا و زمینه ساز ظهور خود آن امام همام دانست. پیش از انقلاب اسلامی ایران پذیرش یک حکومت دینی و فراگیر به رهبری امام عصر (عج) برای بسیاری بعید می‏نمود؛ اما امروز این مهم هیچ دور از واقع نیست. از این رو می‏توان انقلاب اسلامی ایران را مظهر ظهور صغرا و بستری برای تحقّق و اتّصال به قیام کبرای آن حضرت دانست؛ ان شاء الله.
این عصر همان گونه که بشارت‏هایی دارد، تکالیف و وظایفی را هم با خود در پی دارد؛ وظایفی بیش‏تر و سنگین‏تر از آن چه در گذشته بود. با حاکمیّت دین در ایران و تشکیل حکومت دینی، عرصه‏های جدیدی رخ می‏نماید که کاری بس جدی را می‏طلبد.
هشتم. چنانچه به اشاره گذشت کارهای بزرگ، بسیجی همگانی با مدیریتی واحد، جامع و فراجناحی می‏طلبد. بدون یک مرکزیت و مدیریت توانمند، با بازوهای مشورتی و کارآمد از دلسوزان و مدیران ارشد نظام، گسترش فرهنگ مهدویّت در داخل و خارج ممکن نیست. این مدیریت، باید با استفاده از تمامی امکانات و ابزارهای موجود و با اتخاذ راه کارهای مناسب، به گسترش فرهنگ مهدویت و تربیت نیرو و پاسخ گویی به نیازها و سؤال‏ها و شبهه‏ها و حمایت از گروه‏های فعال این عرصه بپردازد.
این مرکز با اهداف و برنامه ریزی دقیق و روشن کردن راه کارها و اولویت‏ها و طرح عرصه‏های جدید پژوهشی، می‏تواند گام‏های بلند و مؤثری در این زمینه بردارد. آنچه در ذیل می‏آید طرحی است پیشنهادی و گامی است در مسیر، تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

اهداف‏
۱٫ گسترش و تعمیق فرهنگ مهدویّت در داخل و خارج؛
۲٫ بسیج افراد و نهادهای جامعه و استفاده از تمامی ظرفیت‏ها، امکانات، ابزارهای موجود (سخنرانی، مداحی، کتاب، مطبوعات، ادبیات و هنر و …)در جهت تبیین و تعمیق هر چه بیش‏تر فرهنگ مهدویّت؛
۳٫ پاسخ به نیازهای فکری و اعتقادی گروه‏های مختلف جامعه، به ویژه نسل جوان و دانشگاهیان؛
۴٫ پاسخ‏گویی به شبهات و مقابله با افکار و تبلیغات انحرافی و خرافی درباره مهدویّت؛
۵٫ تربیت متخصصان و مبلغان ورزیده؛
۶٫ شناسایی، ساماندهی و اطلاع‏رسانی نهادها و افرادی که در مقوله مهدویّت تلاش می‏کنند.

امکانات‏
مساجد، مهدیّه‏ها و تکایا و جلسات محلی، صدا و سیما، مطبوعات، کتاب‏های درسی، حوزه‏ها، آموزش و پرورش، دانشگاه‏ها، اینترنت، همایش‏ها، زمینه‏ها و کمک‏های مردمی، سخنرانان، مدّاحان و… .

راهکارها(۸)
۱٫ ایجاد مرکزی فرهنگی (آموزشی، پژوهشی، تبلیغی) با مدیریتی واحد و شورایی متشکل از نماینده رهبری، نخبگان و فرهیختگان، برخی از مدیران نظام که به گونه‏ای با این امر مرتبطند (حوزه علمیه، سازمان تبلیغات، سازمان فرهنگ و ارتباطات، آموزش و پرورش، وزارت ارشاد، صدا و سیما، نهاد رهبری در دانشگاه‏ها، امور مساجد، عقیدتی سپاه و ارتش و …)؛
۲٫ ایجاد دانشکده‏های مستقل یا گرایش‏های تخصّصی در برخی رشته‏های مناسب دانشگاهی و تأسیس مراکز آموزشی تخصّصی در حوزه‏های خواهران و برادران؛
۳٫ جذب و تربیت مربیان مهدویت از میان طلاب، دانشجویان و معلمان در دوره‏های آموزشی ویژه یا بلند مدت، جهت اداره جلسات محلی و سخنرانی در سطح دبیرستان‏ها، مساجد، مهدیّه‏ها و مراکز مورد نیاز؛
۴٫ فعال کردن صدا و سیما در رابطه با فرهنگ مهدویت و تهیه برنامه‏های آموزشی – علمی (به صورت مستمر و منظم با استفاده از اساتید مجرب) و هنری (فیلم، نمایش‏نامه و …) جهت پخش در سطح داخل و خارج؛
۵٫ اولویت بخشیدن به کارهای فرهنگی ویژه‏حضرت در تمامی مراکز و معاونت‏های فرهنگی و اماکنی که متعلق به آن حضرت است؛ به ویژه مسجد مقدس جمکران؛
۶٫ تشویق و حمایت از کارهای ادبی و هنری ویژه حضرت. (داستان، شعر، فیلم‏داستانی و مستند، نمایش نامه، طرّاحی، نقّاشی، سرود و…)
۷٫ راه اندازی یک شبکه اینترنتی فعّال و ارتباط با مؤسّسات علمی – پژوهشیِ‏ویژه حضرت در داخل و خارج؛
۸٫ برپایی همایش‏ها و نشست‏های علمی در سطح داخلی و خارجی؛
۹٫ حمایت از تشکّل‏های مردمی، که در جهت گسترش فرهنگ مهدویّت تلاش می‏کنند؛
۱۰٫ ترویج و احیای دعای ندبه در مساجد و مهدیّه‏ها به شکل مناسب؛
۱۱٫ بررسی کارشناسانه کتاب‏های درسی، دانشگاهی و حوزوی و اصلاح آنها درزمینه فرهنگ مهدویّت؛
۱۲٫ برقراری جلسات هفتگی یا ماهیانه در سطح شهرها و محلّه‏ها به وسیله‏مربّیان و مبلّغانِ ویژه آن حضرت؛
۱۳٫ تهیه مجلات و کتاب‏های ویژه حضرت برای سطوح مختلف، بخصوص‏نسل جوان.
۱۴٫ ترجمه کتاب‏ها و مقالات مناسب در فرهنگ مهدویت از فارسی به زبان‏های‏زنده دنیا و بالعکس؛
۱۵٫ برگزاری همایش برترین‏های مهدویّت (کتاب، مجله، مقاله، فیلم، نمایش‏نامه، طراحی، نقاشی، خطاطی، سرود و …)؛
۱۶٫ایجاد کتاب‏خانه‏های مستقل فرهنگ مهدویّت یا اختصاص بخشی از کتاب‏خانه‏ها به کتاب‏های ویژه آن حضرت؛
۱۷٫ ایجاد مرکزی جهت پاسخ‏گویی به سؤالات و شبهات مهدویّت (مکتوب و شفاهی)؛
۱۸٫ غنی سازی و جهت‏دهی اشعار و مداحی‏ها در مورد آن حضرت؛
۱۹٫ به اقتراح گذاشتن برخی مباحث مهم و اساسی در مقوله مهدویت، در سطح‏داخلی و خارجی و اعطای جوایز ویژه؛
۲۰٫ برگزاری مسابقات کتاب‏خوانی در سطوح مختلف جامعه؛
۲۱٫ ایجاد کانون‏هایی با نام پیشنهادی ((انتظار)) در حوزه‏ها، دانشگاه‏ها، مدارس،مساجد و مراکز عقیدتی؛

عرصه‏های پژوهش‏
الف. کلامی، اعتقادی‏
۱٫ ولایت (مفهوم، مبنا، اقسام و…) و امامت (اهمیّت، دلایل عقلی و نقلی، مبانی، ویژگی‏ها، شؤون، راه انتخاب، شبهات و …) به عنوان یکی از مهم‏ترین مبانی اعتقادی در مقوله مهدویّت؛
۲٫ اثبات تولّد و وجود حضرت (بررسی ادله نقلی و عقلی)؛
۳٫ اصالت مهدویّت (ادیان و مهدویّت)؛
۴٫ مهدویّت از نگاه آیات و روایات؛
۵٫ بررسی تفاوت دیدگاه اهل تشیّع و تسنن در مقوله مهدویّت (مهدی نوعی یا شخصی) و اثبات دیدگاه تشیّع؛
۶٫ ویژگی‏ها و امتیازهای امام مهدی(عج) نسبت به سایر معصومین(ع)؛
۷٫ علت و حکمت غیبت امام مهدی(عج) و بررسی سنت غیبت در میان‏دیگر انبیای الهی؛
۸٫ آثار و فواید وجودی حضرت در عصر غیبت (بررسی دیدگاه‏های فلسفی، عرفانی و روایی و فعالیّت‏ها و نوع روابط و برکات و عنایات حضرت)؛
۹٫ امکان رؤیت حضرت (آیا بر درخواست رؤیت حضرت مستندی هست؟)؛
۱۰٫ وظایف و مسؤولیت‏های شیعه در عصر غیبت؛
۱۱٫ انتظار (مفهوم، ریشه‏ها، آثار، آداب)؛
۱۲٫ طول عمر حضرت؛
۱۳٫ زمینه‏ها، علایم و شرایط ظهور؛
۱۴٫ حوادث و رخدادهای هنگام ظهور حضرت؛
۱۵٫ رجعت و مدّت حیات و حکومت حضرت؛
۱۶٫ دین در عصر ظهور؛
۱۷٫ جهان در عصر ظهور؛
۱۸٫ آینده جهان و فرجام انسان؛
۱۹٫ آداب توسّل، زیارت و ارتباط معنوی با حضرت؛
۲۰٫ مهدویّت و مسائل کلامی نوظهور (قرائت‏های مختلف از دین، سکولاریسم،پلورالیسم، انتظار از دین، مدرنیته و…).

ب. تاریخی (تحلیلی – نقلی)
۱٫ شخصیّت حضرت (ولادت، امامت، غیبت صغرا، غیبت کبرا)؛
۲٫ بررسی شرایط تاریخی و وضعیت سیاسی – اجتماعی و فکری عصر غیبت در آستانه غیبت صغرا؛
۳٫ تمهیدات ائمه، به ویژه عسکریین ۸ برای ورود شیعه به این عصر؛
۴٫ آغاز غیبت و چگونگی آن؛
۵٫ نوّاب اربعه، وظایف و نقش آنان در عصر غیبت صغرا؛
۶٫ بررسی سازمان وکالت در عصر غیبت صغرا (پیدایش، فرآیند تکاملی، نقش، وظایف، صفات و ویژگی‏ها، روش مبارزاتی، مناطق تحت نفوذ، وکلای دروغین و خائن)؛
۷٫ وضعیّت فکری و سیاسی – اجتماعی شیعه در عصر غیبت صغرا؛
۸٫ بررسی وضعیّت جهان اسلام و شیعه (دولت‏ها، نهضت‏ها، حرکت‏های علمی و مبارزات علما، دوران‏های مرجعیت و…) در عصر غیبت کبرا؛
۹٫ قیام‏هایی که با استفاده از نام ایشان در طول تاریخ علیه ظلم و استبداد صورت گرفته است؛
۱۰٫ مدّعیان مهدویّت و نیابت؛
۱۱٫ ابعاد و شیوه‏های مبارزاتی دشمنان در رابطه با مقوله مهدویت در طول تاریخ؛
۱۲٫ بررسی اقوام منتظِر (قبل و بعد از ظهور منتظَر) از منظر تاریخ و قرآن به همراه درس‏ها و عبرت‏ها (یهود در انتظار موسی(ع) و پیامبر اسلام(ص))؛
۱۳٫ بررسی مهدویت از نگاه فلسفه تاریخ؛
۱۴٫ بررسی اماکن و مقام‏های زیارتی منتسب به حضرت (در ایران و دیگر جاها)؛
۱۵٫ کرامات حضرت مهدی(عج).

ج. روان‏شناختی، تربیتی و اخلاقی‏
۱٫ بررسی آثار روان‏شناختی، تربیتی و اخلاقی اعتقاد به امام زنده (با آن اوصاف و شؤون مخصوص) که بر رفتار انسان‏ها و جوامع نظارت دارد و نجوا و ارتباط قلبی، توسّل و استغاثه به آن حضرت همواره و در همه جا ممکن است؛
۲٫ مبانی تربیتی و اخلاقی در حکومت مهدوی؛
۳٫ نقش انتظار در روان، تربیت و اخلاق انسان منتظر؛
۴٫ بررسی نقش و وظایف نهادهای تربیتی (خانواده، مدرسه، دانشگاه و…) درباره حضرت؛
۵٫ سیمای منتظران و ترسیم الگوی انسان منتظر؛
۶٫ ویژگی‏ها و صفات یاران امام مهدی(عج) و راه رسیدن به آنها؛
۷٫ آسیب شناسیِ روان شناختی، تربیتی و اخلاقی مهدویّت، به ویژه بر اساس دیدگاه‏های نادرست؛
۸٫ آسیب‏شناسی تربیت دینی در عصر غیبت؛
۹٫ بررسی روش‏های مناسبِ ایجاد انس و علاقه در کودکان، نوجوانان و جوانان نسبت به حضرت.

د: سیاسی و اجتماعی‏
الف) عصر غیبت‏
۱٫ سیره حضرت در عصر غیبت؛
۲٫ مسئولیت‏های امام، شیعیان و مسلمین جهان در تحقق حکومت عدل جهانی امام مهدی (عج)؛
۳٫ نقش حضرت در حراست از شیعیان (نامه به شیخ مفید، شیعیان بحرین، انقلاب اسلامی ایران)؛
۴٫ حکومت حضرت احتیاج به چه زمینه‏ها و یاران و تشکیلات و مراحلی دارد که باید در عصر غیبت فراهم شود؟ این نیازها چگونه و به وسیله چه کسانی‏باید فراهم شود؟؛
۵٫ وضعیّت شیعه در عصر غیبت (ولایت فقیه)؛
۶٫ ولایت فقیه زمینه ساز حکومت جهانی مهدوی؛
۷٫ بررسی نقش و وظایف نهادهای اجتماعی و حکومتی پیرامون مقوله مهدویّت؛
۸٫ نقش انتظار در اندیشه سیاسی شیعی پس از غیبت و به حرکت وا داشتن و رهایی ملت‏های مسلمان از یوغ سلطه‏گران؛
۹٫ ابعاد و شیوه‏های مبارزاتی دشمنان در رابطه با مقوله مهدویت در عصر معاصر؛(۹)
۱۰٫ حکم قیام و انقلاب پیش از ظهور حضرت؛
۱۱٫ روش‏های مبارزاتی شیعیان در جوامع تحت سلطه و جهان در عصر غیبت؛
۱۲٫ رسالت انقلاب اسلامی ایران در فراهم ساختن زمینه‏های ظهور و حکومت جهانی مهدوی؛
۱۳٫ نقش ایرانیان، مصری‏ها، لبنانی‏ها و عراقی‏ها در ظهور حضرت (از منظر روایات)؛
۱۴٫ نقش جوانان و بانوان در ظهور حضرت (از منظر روایات)؛
۱۵٫ ترسیم حقیقت جامعه منتظِر و مؤلفه‏های آن و تبیین شرایط رشد و گسترش آن؛
۱۶٫ نوع رابطه تشکیلاتی در عصر غیبت؛
۱۷٫ موانع قیام حضرت در عصر غیبت؛
۱۸٫ شناسایی زمینه‏های ظهور حضرت در جهان معاصر؛
۱۹٫ بررسی ویژگی‏های حکومت مهدوی و صفات کارگزاران او جهت الگو دهی به کارگزاران حکومت‏های دینی در عصر غیبت؛(۱۰)
۲۰٫ حکومت حضرت الگوی حکومت‏های دینی در عصر غیبت؛
۲۱٫ ارتباط عاشورا و انتظار، حسین(ع) و مهدی(عج)؛
۲۲٫ دشواری‏های حفظ دین (از منظر روایات) و آسیب‏شناسی آن در عصر غیبت؛
۲۳٫ روش‏های تبلیغ فرهنگ مهدویّت در جامعه و جهان معاصر؛
۲۴٫ معرفی، نقد و بررسی عملکرد گروه‏ها و اشخاص فعال در رابطه با حضرت‏مهدی (عج) (انجمن حجتیه و…).

ب) عصر ظهور
۱٫ حکومت جهانی حضرت (ضرورت، امکان، شکل، ساختار، مبانی، ویژگی‏ها و…)؛
۲٫ ترسیمی روشن از حکومت جهانی حضرت؛
۳٫ نقش دین و قوانین الهی در حکومت جهانی مهدوی؛
۴٫ علل و عوامل پیروزی حضرت و فروپاشی قدرت‏های استکباری در هنگام قیام امام مهدی (عج)؛
۵٫ جایگاه حکومت حضرت در دهکده جهانی، نظام نوین و دنیای ارتباطات؛
۶٫ توسعه و مشارکت سیاسی، تمرکز قوا، قدرت، جامعه مدنی، خشونت و مدارا و … در نظام سیاسی مهدوی؛
۷٫ شاخصه‏ها و صفات مدیران و کارگزاران در حکومت حضرت؛
۸٫ تفاوت مدینه فاضله اسلامی با دیگر مدینه‏های فاضله؛
۹٫ نوع رابطه تشکیلاتی و ولایی در عصر ظهور؛
۱۰٫ مسیح(ع) و مهدی (عج)؛
۱۱٫ مهدی (عج) و یهود؛
۱۲٫ بررسی علل و عوامل مخالفت و روی گردانی برخی از منتظران حضرت از آن حضرت در هنگام ظهور؛
۱۳٫ سیره حضرت در عصر ظهور (تربیتی، فکری، اخلاقی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، مدیریتی، حقوقی، قضایی و جزایی).

ه) اقتصادی‏
۱٫ مؤلفه‏های نظام اقتصادی در عصر ظهور؛
۲٫ نظام اقتصادی حکومت امام زمان(عج) الگوی حکومت دینی در عصر غیبت؛
۳٫ توزیع ثروت و فقر زدایی در عصر ظهور، الگوی حکومت دینی در عصر غیبت؛(۱۱)
۴٫ رشد تکنولوژی، صنعت و فن‏آوری در عصر ظهور؛
۵٫ الگوی مصرف در عصر ظهور؛
۶٫ توسعه اقتصادی در عصر ظهور؛
۷٫ منابع مالی حکومت مهدوی.

و) ادبی و هنری‏
۱٫ تعریف، نقش، جایگاه، ویژگی‏ها و رسالت هنر و هنرمند در عصر انتظار و ظهور؛
۲٫ تدوین زندگی‏نامه منتظران واقعی و حکایات انتظار و تشرّفات حقیقی درعصر غیبت؛
۳٫ تدوین فیلم نامه‏ها و نمایشنامه‏ها در مقوله مهدویّت (حقیقت و آثار انتظار، زندگی ایده آل، نقش حضرت در حفظ شیعیان ((داستان انار و حفظ شیعیان بحرین))، برخی تشرفات حقیقی، انتظار یهود برای پیامبر اسلام و کفر آنان وتطبیق آن بر برخی از مدعیان انتظار امام مهدی(ع)، و…)؛
۴٫ سرودن اشعاری حکمت‏آمیز درباره حضرت و انتظار راستین؛
۵٫ نقاشی و طراحی در مقوله مهدویّت (انتظار، قیام، انقلاب اسلامی ایران زمینه‏ساز انقلاب جهانی حضرت، پیوند بعثت، غدیر و کربلا با انتظار، و…)؛
۶٫ بررسی عناصر داستانی با محوریّت انتظار، نقد و بررسی داستان‏هایی که درباره آن حضرت نوشته شده است؛
۷٫ تهیه داستان‏ها و اشعار مناسب (بر اساس معیارهای داستان نویسی، روان‏شناختی و تربیتی) در مقوله مهدویّت، برای گروه سنّی کودک، نوجوان و جوان؛
۸٫ روش‏های گسترش، تبلیغ و تبیین فرهنگ مهدویت با بهره‏گیری از ادبیات و هنر؛
۹٫ امام مهدی(ع) در آثار شاعران و ادیبان شیعی و سنی؛
۱۰٫ منجی در ادبیات و هنر جهانی.

ز) سؤالات و شبهات‏
۱٫ ریشه یابی، طبقه‏بندی و پاسخ‏گویی به سؤالات و شبهات قدیم و جدید درمقوله مهدویّت. (آیا روایات تولد امام زمان (عج) سند ندارد؟ آیا کودک پنج‏ساله می‏تواند امام باشد؟ آیا امام، همسر و فرزند دارد؟ آیا مهدی نوعی است‏یا شخصی؟ نقش امام غائب چیست؟ آیا بهتر نبود حضرت در زمانی مناسب‏به دنیا می‏آمد؟ چرا زمان ظهور مشخص نشده است؟ آیا داستان جزیره خضرا صحت دارد؟ و …)

ح) فرقه‏های انحرافی (معرفی، نقد و بررسی آنها)
شیخیّه، بابیّه، بهائیّه و… .

ط) احادیث، ادعیه و زیارات‏
۱٫ بررسی احادیث مهدویّت (سندی و دلالی)؛
۲٫ بررسی، شرح و تفسیر دعاها و زیارات ائمه(ع) در مورد آن حضرت؛
۳٫ گردآوری، شرح و تفسیر آثار امام مهدی (عج). (زیارت، ادعیه، توقیعات و سخنان).

ی) منابع‏
۱٫ تصحیح و گردآوری مناسب منابع روایی؛
۲٫ تبویب و تدوین جدیدی از روایات مربوط به حضرت، بر اساس یک سیر منطقی یا نیازهای روز؛
۳٫ تدوین و تحلیل موضوعی روایات.

ک) منجی‏شناسی تطبیقی‏
۱٫ اسلام و یهودیت؛
۲٫ اسلام و مسیحیت؛
۳٫ اسلام و دیگر ادیان (هندی، بودایی و…)؛
۴٫ اسلام و مکاتب؛
۵٫ شیعه و اهل سنت؛
۶٫ شیعه اثنی عشری با دیگر فرقه‏های شیعی غیر اثنی عشری (کیسانیه، زیدیه، اسماعیلیه، غلاه).

ل) کتاب‏شناسی‏
۱٫ فهرست نویسی کتاب‏های مهدویّت (همه کتاب‏ها به همه زبان‏ها)؛
۲٫ کتاب‏شناسی تفصیلی مهدویّت؛
۳٫ کتاب‏شناسی موضوعی مهدویّت.

—————————–
پی‏نوشت‏ها:
۱) الامام کالشمس)) (امام رضا (ع))؛ کافی، ج ۱، ص ۲۰۰؛ تحف‏العقول، ص‏۴۳۸٫
۲) مائده، ۳٫
۳) ولم یناد بشی‏ء ما نودی بالولایه)) (امام باقر(ع))؛ وسایل‏الشیعه، ج‏۱، ص‏۱۰، ح‏۱۰٫
۴) مائده، ۲۵؛ خطبه امام حسین (ع) در روز عاشورا و بخشی از خطبه حضرت زهرا (س) در مسجد مدینه.
۵) و والدٍ وما ولد)) بلد، ۳٫
۶) ر.ک: گفت و گو با دکتر حسن بلخاری، مجله موعود، شماره‏های ۲۵ و ۲۶٫
۷) انّ النّفس بالنّفس و العین بالعین و الأنف بالأنف و الاُذن بالاُذن…؛ مائده، ۴۵٫
۸) راه‏کارها و اولویت‏ها، برخاسته از بررسی فرصت‏ها و تهدیدهای موجود در جامعه و جهان و اتّخاذ راهبردهای مناسب است.
۹) این موضوع به جهت اهمیت و صبغه تاریخی در موضوعات تاریخی نیز آورده شد.
۱۰) قسمت اول این موضوع، در موضوعات عصر ظهور نیز آمده است. آن چه که اینجا بر آن تاکید می‏شود، الگو بودن آن برای حکومت‏های دینی در عصر غیبت است.
۱۱) گرچه این موضوع یکی از زیر مجموعه‏های موضوع شماره ۱ است. اما به جهت اهمیت الگو بودن آن برای عصر غیبت، به صورت مستقل نیز آورده شد.

درباره نویسنده